wölfli-liederbuch,
wolfgang rihm, 1981
APRIL 6TH, 2011, Opera de Lille
Wölfli Liederbuch
Arnout Lems, bariton | Jean-Luc Plouvier, piano
concert met “pianocommentaar”
concert commenté du piano
Wolfgang Rihm: Wölfli-Liederbuch voor bas-bariton en piano, 1981, 15 minuten
Toen Adolf Wölfli (1864-1930) geïnterneerd was in het psychiatrisch ziekenhuis van Bern, produceerde hij een immense hoeveelheid tekeningen, onontcijferbare partituren, teksten en gedichten die samen een soort “herschepping van de wereld” schetsen. De componist Wolfgang Rihm – die algemeen bekendstaat als dionysisch en uitbundig – benadert hier het mysterie Wölfli in het verzachte register van de “verontrustende vreemdheid”, met een mozaïek van naïeve korte liederen, een beetje te simpel om eerlijk te zijn.
____
Adolf Wölfli (1864-1930), tandis qu'il était interné à l'hôpital psychiatrique de Berne, produisit un immense corpus de dessins, de partitions indéchiffrables, de textes et de poèmes, ainsi qu'une autobiographie de 25 000 pages, qui esquissent une sorte de "refondation du monde". Le compositeur Wolfgang Rihm - dont on connaît bien, d'ordinaire, la face dyonisiaque et impétueuse - aborde ici le mystère Wölfli dans le registre atténué de "l'inquétante étrangeté" : il déroule un cycle de courts lieder naïfs, tristes, effrayés, bizarrement ponctués, comme saturés d'absence à soi-même - un peu trop simples pour être honnêtes.
ORIGINAL WÖLFLI TEXT, and french translation
I.
Ich habe dich geliebet ! Ich liebe Dich, nicht mehr. Ich scheiss Dihr in die Augen ! Dann siehʼst Du mich nicht mehr. Du bist ein Gottes-,Leugner !
Bringst mich zum Bettel, -Staab ! Und hast auch Keine, Eutter ! Drumm öffne mihr, das Graab. Ich liebe Dich, nicht mehr.
II.
Ich habe dich geliebet ! Ich liebe dich, noch mehr ! Ich habe Dich, geliebet ! Ich liebe Dich, nicht mehr.
III.
Auf dieser Brücke, steht ein Mann ! Abnehmend mit, den Händen. Und spricht zum Kind, Du bist im Bann !
Ich soll und muss Dich sänden. Ich habe oft ein hohler Zann ! Und will dein Bluht, nicht schäuden ! Du hast ja schöne, Kleider ann ! Kannst Du dein Dampf-Boot, Länden.
IV.
Das Schimmern zweier Steerne, in einem finstern Gang, Erblickt man aus der Ferne, Es wirt mihr angst und bang.
Ich schleiche auf den Zehen, heran bis an die Wand ! Wo wuttʼ(e)r herben weehen, ich meine Liebste fand.
V.
(1.) Ich kannʼ ein wunderschönes Kind Doch hat es schwartze Augen. Es weht im kühlen Abendwind. Drumm lass ich nimm(e)r taugen.
(2.) Es ist ja Heut und Morgen Blind. Und schwimmt Laugen Der Vater ist schon lange Hind. Du findest nur den Toot.
VI. Graab-Innschrift
Es ist doch Gottes Wille : Dass Glück verschwinden muss ! Und ziirpt im Wald die Grille : Fällt Alles in dem Russ. Hält mihr der Schatz nicht stille ! Ebjä !! Ebjä !! Ebjä !! Ebjä !! Ebjä !! Weil ich doch mussi Ist es doch Gottes Wille : Dass glück verschwinden muss.
____________________
I.
Je t’ai aimée ! Je ne t’aime plus. Je te chie dans les yeux ! Ensuite tu ne me verras plus. Tu es une mécréante ! Tu fais de moi un mendiant – un bâton de mendiant ! Et tu n'en as pas toi-même, emmerdeuse ! Je m’ouvre ma tombe. Je ne t’aime plus.
II.
Je t’ai aimée ! Je t’aime encore plus ! Je t’ai aimée ! Je ne t’aime plus.
III.
Sur ce pont se trouve un homme ! Il lui manque les mains. Et il parle à l’enfant, tu es sous le charme ! Je devrais et je dois te renvoyer. J’ai souvent une dent creuse ! Et je ne veux pas profaner ton sang ! Tu portes de beaux vêtements ! Peux-tu faire accoster ton bateau à vapeur.
IV.
La lueur de deux étoiles dans un couloir sombre, on voit de loin, ça m’inspire de la crainte et de la peur. J’avance à pas de loup, jusqu’au mur ! Où ma rage fait mal, j’ai trouvé mon amour.
V.
(1.) Je connais un merveilleux enfant, mais il a les yeux noirs. Il flotte dans la fraîche brise du soir. C'est pourquoi je ne me laisse pas tromper.
(2.) Aujourd’hui et demain il est aveugle. Et flotte, tandis que le mensonge du père est déjà prononcé depuis longtemps. Tu ne trouves que la mort.
VI. Épitaphe
C’est donc la volonté de Dieu : le bonheur doit disparaître ! Et le grillon chante dans la forêt : Tout s'écroule en cendres. Le trésor ne me tient pas tranquille ! Eh bien !! Eh bien !! Eh bien !! Eh bien !! Eh bien !! Parce que je suis obligé si c'est la volonté de Dieu : le bonheur doit disparaître.