 | ||
 | | |
Deze korte voorstelling (35 minuten), op de grens tussen muziektheater, videokunst en installatie, is het resultaat van een samenwerking tussen de Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge en de Franse componist François Sarhan. Russisch futurisme, gedichten van Daniil Harms en getuigenissen uit een proces onder Stalin lopen hier naadloos in elkaar over. Het grafische materiaal uit deze productie geldt als een studie in voorbereiding van de regie van ‘The Nose’ (Chostakovitch), die Kentridge ontwerpt in opdracht van de Metropolitan Opera (2010).
De scène : De volledige achterwand van het podium wordt ingenomen door een doek bestaande uit een collage van krantenknipsels die de wetenschappelijke vooruitgang roemen. Dit canvas dient als projectiescherm voor de video ‘Telegrams from the Nose’ waarin vervormde menselijke schaduwen naast geanimeerde, in papier uitgesneden silhouetten de revue passeren naast geometrische vormen refererend naar het Russisch constructivisme, letters in beweging en gewone tekstprojectie.
Op de ruimte voor het scherm is een smalle strook voorzien waarop de componist in het begin van de voorstelling een pantomime uitvoert in duo met zijn eigen schaduw. Aan de voet van dit smalle podium zitten de vier muzikanten en de acteur. Klassieke gitaar en de synthesizer spelen licht versterkt. De klank van viool en cello wordt enkel versterkt en geprojecteerd door hun eigen klankbeker (het gaat hier om zogenaamde stroh- instrumenten die de hoorn van een fonograaf gebruiken om hun gestreken klank te versterken).
Op deze ijle en imperfecte klank reageert de acteur met zijn stem die via een megafoon de ruimte wordt versterkt. De muziek loopt doorheen de volledige 35-minuten durende voorstelling.
François Sarhan, William Kentridge, een Stroh-Viole
Terreur & frenetiek: Rusland anno 1920: het futurisme en constructivisme gedijen goed in de Sovjetunie: verlichte kunstenaars (Maïakovsky, Malevich...) en intellectuelen verwachten veel van de artistieke en sociale revolutie. De verwarring was totaal als de genadeloze processen onder Stalin van start gingen en een hele generatie kunstenaars buiten spel gezet wordt. De tekst in deze muziektheatervoorstelling is een letterlijke weergave van de laatste minuten in het proces tegen 'Fiodor Bukharin', een gewezen bondgenoot van Stalin, doorweven met fragmenten uit het werk van Daniil Harms, een ander slachtoffer van de Stalin terreur.
De Muziek. In nauwe relatie met de beelden van Kentridge werd er gezocht naar een reeks van muzikale karakters die op een hectische, ruwe en vervreemdende manier doen denken aan de Russische muziek uit die periode. Herinnering en allusie zijn hier sleutelwoorden, geen directe citaten dus. Zoals altijd in het werk van Sarhan is het trouwens de tekst die de gang van zaken dicteert. Zo zet hij in dit werk zijn zoektocht verder naar een moderne variant van het melodrama: een niet-lyrische verteltoon als was het een sample uit een dagdagelijkse gebeurtenis (of hier uit oude archieven) dient als rode draad en zuigt een complex aan instrumentale acties aan.
William Kentridge, Parcours d’atelier, 2007.
Collage, encre de chine et crayon sur papier. 264 x 393 mm
Courtesy Galerie Marian Goodman, Paris/New York.
© William Kentridge
william kentridge, françois sarhan
telegrams from the nose