editorial
1_ Georges Aperghis : Paysage sous surveillance Paysage sous surveillance : FOTO'S
1_PAYSAGE SOUS SURVEILLANCE 1.1. Plaatsen en datums Brussel, Kaaitheater, 25 en 26 oktober 2002, creatie. Wenen, Odeon Theater, 16 en 17 november 2002. Nancy, La Manufacture, 19 en 20 mei 2003. Parijs, Centre Pompidou, van 19 tot 21 juni 2003. Londen, Almeida Theatre, 23 of 28 juni 2003. Festival de Marseille, juli 2003. 1.2 Medewerkers Peter Missotten (scenografie en lichtontwerp) en Kurt d’Haeseleer (video) (Filmfabriek, Leuven). Johanne Saunier en Jos Houben, acteurs. Op de gelijknamige tekst van Heiner Müller (oorspronkelijke titel: Bildbeschreibung) 1.3. Korte beschrijving Georges Aperghis werkt sinds meer dan dertig jaar aan een eigenzinnig muzikaal theater dat hij als volgt omschrijft: ‘de invasie van de theatertempel door de abstracte kracht van de muzikale organisatie.’ Geen libretto op muziek gezet, maar een polyfonische codering van acties, beelden, muziek, tekstfragmenten en zang, tot een extreme overdaad gedreven. Opening van veelvuldige laden, botsing van uiteenlopende, uiterst eigenzinnige, uiterst indringende fragmenten, die samen een mentale ruimte creëren. Zijn werk getuigt van een zeker primitivisme, het geeft een sterke indruk van een eerste keer: een taal die zichzelf uitvindt, zichzelf opnieuw uitvindt, stamelt, al zoekend probeert en weer uitwist, in een expressiviteit die nu eens te zacht is, dan weer overspannen. Ze is vaak grappig én wreed. De details van zijn muzikale schriftuur liggen geheel in de lijn van het totaalproject: zij evolueert met horten en stoten, hernemingen, lichte interrupties. Minuscule en glijdende intervallen, harmonische surplace, moleculaire dansjes, trillingen. Af en toe door een grote catastrofe doorkruist In Paysage sous surveillance creëert Aperghis een gespleten universum, dat door zijn eigen beeld wordt bedreigd. Een universum van echo’s en pre-echo’s. Alles is er gefilmd, alles was al gefilmd. Er is sprake van een gruwelijke moord. Er zijn lichamen, stemmen en instrumenten, die hun spel spelen en nukkig zijn, hinderlijk als virussen. Het is een low-tech spektakel, lage technologie. Bewakingscamera’s, infrarood, schermen, twee computers, rudimentaire synthesizers, software gekocht op de vlooienmarkt. 1.4. Intentieverklaring van de componist ‘Wereld van de detective, elektronisch landschap, virtuele moorden, spoken onder toezicht: dat zijn de motieven van deze partituur, waarvan de muziek de verschillende beelden zou moeten voeden. De spiraalsgewijze opbouw van het stuk, zal de toeschouwer in een komisch apocalyptisch universum doen ronddwalen, en hem eraan herinneren hoe moeilijk het is geworden om ‘onze wereld’ voor te stellen: alleen de muzikale energie, die door de lichamen van de uitvoerders (muzikanten-acteurs) zal stromen zal hem een vluchtig leven kunnen inblazen, hem een gezicht kunnen geven.’
3.1. Datums en plaatsen Brussel, Paleis voor Schone Kunsten, 13 maart 2003, creatie. Stockholm, Concert Hall, 15 maart 2003. Londen, Barbican Center, 18 maart 2003. Athene, le Megaron, 27 maart 2003. Birmingham, Symphony Hall, 3 april 2003. Wenen, Konzerthaus, 24 mei 2003. Amsterdam, Concertgebouw, 27 mei 2003. Keulen, Kölner Philharmonie, 29 mei 2003. Parijs, Cité de la Musique, 14 juni 2003. Lyon, Auditorium, 12 maart 2004. 3.2. Componisten Georges Aperghis, Thierry De Mey, Robin de Raaff, Luca Francesconi, Jonathan Harvey, Toshio Hosokawa, Magnus Lindberg, Steve Reich, Fausto Romitelli, Stefan Van Eycken. 3.3. Over het concert Counter Phrases is een filmavond met livemuziek. Korfilms van Thierry De Mey op muziek gezet door tien componisten, op tien gedanste zinnen van Anne Teresa De Keersmaeker, gedanst door Rosas. Deze tien films evoceren de hoogtepunten van de samenwerking tussen De Keersmaeker / De Mey: twintig jaar een niet aflatend streven naar variatie, een voortdurende creatie van algoritmes, van filters en formules om de bewegingen en de ruimte naar de grillige mathematica van het plezier te plooien. Dat alles werd - zeer Belgisch - gefilmd in prachtige bloeiende tuinen en onder impressionistische motregen. De tien componisten van Counter Phrases nemen elk een van de variaties voor hun rekening. Zij beginnen te schrijven na de montage van de film en weten niet wat hun collega’s schrijven.
4.1. Plaatsen en datums Straatsburg, Festival Musica, 28 september 2002. Brussel, Kaaitheater, 7 december 2002. Théâtre de Caen, 10 januari 2003. Milaan, Teatro Manzoni, 12 januari 2003. 4.2 Beschrijving_ Tom Waits : songs from “The Black Rider” and “Frank’s Wild Years” - Kurt Weill : songs from “Mahagonny”, “Dreigroschen Opera”, “Happy End”, “Lady in the Dark Tom Waits heeft twee opera’s geschreven, waaruit Ictus “concertaria’s” voorstelt. Deze herlezing is toevertrouwd aan Kris Dane, een andere “bluesman”, die totaal verschillend is maar ook in staat is om zijn stijl op te dringen. Als verwante en contrasterende tegenhanger van Waits, zijn er opera-fragmenten van Kurt Weill, uit zijn Duitse en uit zijn Amerikaanse periode, gebracht door Judith Vindevogel. De Amerikaanse blueszanger plaatst de Berlijnse componist in perspectief: eenzelfde melodisch genie, eenzelfde gevoel voor verontrustende afwijkingen in de harmonie en dezelfde manier om de drie hoofdthema’s van de populaire zang te benutten: revolte, de amoureuze klaagzang en de dronkenschap. Op een bewonderenswaardige manier belichaamt Weill deze versie van de moderniteit, die er niet op uit is om de basiselementen opnieuw te definiëren, maar zich tevreden stelt met ze op een dwarse manier te gebruiken. Het gaat om een diagonale poëzie, die spreekt over mank gelopen levens, verloren liefdes; ze heeft noch het hart, noch de tijd om de grote kunst frontaal aan te vallen Voor dit project moesten twee bewerkingen worden gemaakt: de instrumentale partijen van Waits, die op de plaat gedeeltelijk geïmproviseerd zijn, moesten getranscribeerd worden, en de orkestrale partituren van Weill moesten bewerkt worden voor kamermuziekensemble. Een goede gelegenheid om Belgische componisten die hun vak kennen in te zetten (François Deppe, Fabian Fiorini, Jean-Luc Fafchamps). 4.3. Persknipsel _ (Maarten Beirens, De Standaard, 6 mei 2002) Rockzanger Kris Dane had de ondankbare taak om het schuurpapieren timbre en onnavolgbare idioom van Tom Waits te doen vergeten in songs uit Franks wild years en The black rider. Dat lukte hem best, al dan niet geholpen door de vondst om tegelijk in een micro en een megafoon te zingen. Het gaf zijn stem het nodige scherpe randje. Geruggensteund door een ontketend Ictus Ensemble zette Dane deze nummers zo neer dat Tom Waits er ongetwijfeld trots op zou zijn geweest. In ,,I'll shoot the moon'' overtrof Dane naar mijn mening zelfs het origineel.
| ||
 | | |